Ból karku i szyi – jak go złagodzić?

Ból karku i szyi – jakie są przyczyny?

Szyja kojarzy nam się przede wszystkim z mięśniami oraz kręgosłupem, czyli strukturami utrzymującymi głowę. Niemniej jednak trzeba mieć świadomość, że w szyi kryje się dużo więcej ważnych elementów. Jest to, chociażby gardło, węzły chłonne, tętnice szyjne, krtań, tchawica, czy tarczyca. W tym artykule skupimy się na mięśniowych, stawowych i nerwowych przyczynach bólu tej okolicy, bo to z nimi mamy do czynienia najczęściej.

Kark to tylna część szyi pokryta dużym mięśniem czworobocznym,  znajdująca się na przebiegu odcinka szyjnego kręgosłupa. Ból karku i szyi może być zarówno ostry, jak i przewlekły. Ostry ustępuje do 6 tygodni. Natomiast przewlekły trwa ponad 6 miesięcy.¹ Dolegliwości utrzymujące się tak długo zawsze wymagają konsultacji z lekarzem i szeregu badań diagnostycznych. Bywają wynikiem m.in.: zaawansowanej choroby zwyrodnieniowej odcinka szyjnego, chorób zapalnych (np. reumatoidalnego zapalenia stawów), zakażenia, a nawet nowotworu – nie można ich więc bagatelizować, nawet jeśli są mało intensywne.

Szacuje się, że tylko jedna na pięć osób z bólem szyi szuka opieki medycznej.² Oznacza to, że krótkotrwały ból zwykle udaje się załagodzić w warunkach domowych – oczywiście o ile nie jest wynikiem urazu, a także nie towarzyszy mu gorączka, niezamierzony spadek masy ciała, zaburzenia równowagi, drętwienie albo osłabienie siły rąk czy nóg – w takich przypadkach należy, jak najszybciej, skonsultować się ze specjalistą.

Ból karku i szyi często jest wynikiem nadmiernego naciągnięcia, przeciążenia mięśni, które może powstawać z:

• Nieprawidłowej postawy siedzącej podczas pracy przed komputerem.
• Złej pozycji podczas spania, spowodowanej również nieprawidłową poduszką lub materacem.
• Stresu i nieświadomego napinania mięśni tych okolic.
• Gwałtownego skrętu szyi, który skutkuje naciągnięciem wiązadeł wokół szyi.
• Noszenia ciężkiej torby na jednym ramieniu albo długiego rozmawiania przez telefon trzymany przy uchu przy pomocy przyciągniętego barku – to klasyczne przyczyny bólu szyi po lewej albo prawej stronie.
• Ogólnej małej sprawności fizycznej, która powoduje, że mięśnie są słabe i „wrażliwe” na nadwyrężenie.

Ciekawym przypadkiem jest ból szyi przy skręcaniu głowy, określany jako tzw. kręcz szyi. Tymczasowy (ustępujący zwykle w 1-2 dni) może być spowodowany „przewianiem”, np. po umyciu głowy w zimnej wodzie (chociaż tu nie do końca znany jest mechanizm powstania), zapaleniem gardła, czy ucha.³

Dodatkowo trzeba mieć świadomość, że zmiany zwyrodnieniowe kręgosłupa (także odcinka szyjnego) pojawiają się już u (zdrowych) młodych dorosłych, nawet 30-latków! Z wiekiem stopniowo postępują, ale na każdym etapie życia – zwykle pod wpływem nadmiernego albo niewłaściwego wysiłku – mogą powodować ucisk wychodzących z kręgosłupa nerwów i wynikające z tego nerwobóle.

Domowe sposoby na ból karku i szyi

• Rozgrzanie – przeciążone mięśnie potrzebują rozluźnienia, a to ułatwi kompres z ciepłego ręcznika, czy ciepła kąpiel.
• Wymiana materaca na taki o średnim poziomie twardości. Najlepiej z pianki termoplastycznej, która pod wpływem temperatury ciała dopasuje się do krzywizn kręgosłupa i będzie je utrzymywać (tak samo poduszka). Głowa nie powinna leżeć wyżej niż reszta ciała, więc wszelkie wysokie i nieelastyczne poduszki odpadają.
• Prawidłowa pozycja do spania – choć nie zawsze mamy na nią wpływ, warto wiedzieć, że najzdrowsze jest leżenie na plecach, ewentualnie na boku z lekko zgiętymi nogami i koniecznie bez podkładania ręki pod głowę (przyczyna późniejszego drętwienia ręki).
• Prawidłowa postawa siedząca podczas pracy biurowej – odcinek lędźwiowy musi być podparty, a monitor znajdować się na linii wzroku (aby nie odginać szyi).
• Regularna, umiarkowana aktywność fizyczna – pomaga wzmocnić mięśnie szyi i karku, dzięki czemu nie są one tak bardzo podatne na naciągnięcia.

Ostry ból szyi i karku – co pomoże go uśmierzyć?

Jak jeszcze można złagodzić ból szyi i karku? Oprócz wymienionych wyżej sposobów na bóle towarzyszące chorobom układu mięśniowo-szkieletowego, nerwobóle, czy bóle w lekkich postaciach zapalenia stawów dobrze sprawdzą się środki farmakologiczne działające przeciwbólowo i przeciwzapalnie, jak chociażby ibuprofen. Można je przyjmować doustnie (w formie tabletek) albo miejscowo np. w formie żelu lub maści na ból karku/szyi. Poprzez smarowanie bezpośrednio na bolącą okolicę chronimy organizm przed ogólnoustrojowym działaniem substancji. Udowodniono, że wchłanianie ibuprofenu po miejscowym zastosowaniu na skórę stanowi około 5% dawki po podaniu doustnym.⁴

Ponadto warto stosować masaże i ćwiczenia na ból karku i szyi. Lepiej nie eksperymentować jednak samodzielnie i udać się do specjalisty od przeciążeniowych bóli mięśni, czyli fizjoterapeuty. Pomoże on  dobrać odpowiedni rodzaj aktywności do przyczyny dolegliwości. Będzie też potrafił rozmasować spięty mięsień.

• Radlak K., Kręcz szyi, kręcz karku, Portal Fizjoterapeuty, 20.01.2022, https://fizjoterapeuty.pl/choroby/krecz-szyi-krecz-karku.html (dostęp online: 05.10.2022).
• Teichtahl AJ., Podejście do bólu szyi, Lekarz Rodzinny 02/2014.
• Vasseljen O., Woodhouse A., Bjorngaard J.H. i wsp.: Natural course of acute neck and low back pain in the general population: the HUNT study. Pain, 2013; 154 (8): 1237–1244.